JABUUTI – Jamhuuriyadda Jabuuti ayaa gashay bog cusub oo taariikhi ah kadib markii Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka ay ku dhawaaqeen natiijada rasmiga ah ee doorashadii madaxtinimo ee dalkaasi ka dhacday 9-kii Abriil 2026. Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle, oo xilka hayay tan iyo sanadkii 1999-kii, ayaa markii lixaad loo doortay inuu hoggaamiyo dalka, isagoo helay 97.8% codadkii la dhiibtay.
Guushan oo loo arko mid lagu xoojinayo xasiloonida siyaasadeed ee dalka ayaa timid xilli Jabuuti ay wajaheyso isbedello dhaqaale iyo mid goboleed oo xasaasi ah.
Natiijada iyo Habka Doorashada
Sida ay sheegeen saraakiisha guddiga doorashada, tirada dadka u dareeray goobaha codbixinta ayaa ahayd mid aad u sarreysa, taas oo muujineysa ka qaybqaadasho baaxad leh oo ay sameeyeen muwaadiniinta Jabuuti. Inkastoo mucaaradku ay ka cawdeen qaar ka mid ah hannaanka ololaha, haddana kormeerayaasha gobolka ee laga keenay Urur-goboleedka IGAD iyo Midowga Afrika ayaa sheegay in doorashadu ay u dhacday si nabad ah oo aan wax rabshado ah lahayn.
Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle oo la hadlay warbaahinta qaranka kadib markii lagu dhawaaqay natiijada ayaa u mahadceliyay shacabka reer Jabuuti, isagoo ku tilmaamay natiijadan “in ay tahay aaminaad dheeraad ah oo shacabku u hayaan tubta horumarka iyo dhismaha qarannimada.”
“Maanta ma aha guul aniga ii gaar ah, balse waa guul u soo hoyatay dalka Jabuuti. Waxaan sii wadi doonnaa dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha, sare u qaadidda heerka nolosha shacabkeenna, iyo ilaalinta xasilloonida gobolka oo aan u nahay tiirka ugu muhiimsan,” ayuu yiri Madaxweyne Geelle.
Jabuuti 2026: Aragtida Dhaqaale iyo Horumarinta
Sanadka 2026 wuxuu u yahay Jabuuti marxalad kala guur ah. Maamulka Geelle ayaa xoogga saaray mashaariic waaweyn oo lagu ballaarinayo dekedaha, kuwaas oo ka dhigaya Jabuuti xarun caalami ah oo isku xirta Afrika iyo suuqyada caalamiga ah ee Bariga Fog.
Intii lagu jiray ololihii doorashada, Madaxweyne Geelle wuxuu soo bandhigay “Aragtida 2030,” oo ah qorshe istiraatiiji ah oo diiradda lagu saarayo:
- Dhaqaalaha Buluugga ah: Ka faa’iidaysiga kheyraadka badda iyo teknoolojiyadda casriga ah ee dekedaha.
- Tamarta Nadiifka ah: Jabuuti oo doonaysa inay noqoto dal 100% isticmaala tamar cadceed iyo dabayl.
- Casriyeynta Adeegyada Bulshada: Horumarinta tayada waxbarashada iyo caafimaadka si ay ula jaanqaadaan dalalka soo koraya ee heerka dhexe.
Dhaqaaleyahannadu waxay sheegayaan in 97.8% ay muujinayso in shacabku ay door bideen “xasiloonida” marka loo eego tijaabooyinka siyaasadeed ee aan la hubin natiijadooda, gaar ahaan xilli ay mandaqadda Geeska Afrika ka jiraan loollan dhuleed iyo mid juqraafiyeed oo baaxad leh.
Caqabadaha horyaalla muddo-xileedka cusub
Inkasta oo guushu ay ahayd mid weyn, haddana maamulka cusub ee Geelle wuxuu wajahi doonaa caqabado dhowr ah oo u baahan xal degdeg ah:
- Shaqo la’aanta Dhalinyarada: In kasta oo horumarka dhaqaale uu jiro, haddana dhalinyarada qalin-jabisay ayaa weli raadinaya fursado shaqo oo ku filan suuqa gudaha. Madaxweynuhu wuxuu ballan qaaday in sanadaha soo socda uu xoojin doono maalgelinta ganacsiyada yaryar.
- Isbeddelka Cimilada: Jabuuti waxay ka mid tahay waddamada ay sida tooska ah u saameeyeen abaaraha iyo kuleylka daran. Maamulku wuxuu qorsheynayaa inuu xoojiyo dhismaha biyo-xireennada iyo keydinta biyaha macaan.
- Is-dhexgalka Gobolka: Jabuuti waxay muddo dheer ahayd dhexdhexaadiyaha khilaafaadka gobolka. Doorkeeda ayaa sii ahaan doona mid muhiim ah iyadoo Geelle uu weli yahay mid ka mid ah madaxda ugu khibradda badan Geeska Afrika.
Falcelinta Caalamiga ah
Dalalka deriska iyo saaxiibada caalamiga ah ayaa bilaabay inay hambalyo u diraan madaxweynaha. Madaxda IGAD, Midowga Afrika, iyo qaar ka mid ah dalalka reer galbeedka ayaa bogaadiyay hannaanka nabdoon ee ay ku dhacday doorashadu.
Falanqeeyayaasha siyaasadda ayaa sheegaya in guusha 97.8% ay tahay natiijo ku adag siyaasadda caalamka, laakiin marka loo eego xaqiiqda dalka Jabuuti, ay tahay mid muujineysa taageerada ballaaran ee uu Madaxweyne Geelle ku dhex leeyahay bulshada dhexdeeda, gaar ahaan isagoo loo arko “Aabbaha Jabuutida Casriga ah.”
Gabagabo
Doorashadii 2026 ayaa soo afjartay olole aad u kulul oo dhanka warbaahinta iyo fagaarayaasha ah. Iyadoo Ismaaciil Cumar Geelle uu isu diyaarinayo inuu bilaabo muddo-xileedkiisii lixaad, indhaha dadka reer Jabuuti waxay hayaan ballanqaadkii ahaa in dalku uu noqon doono “Singapore-ka Geeska Afrika.”
Jabuuti ayaa hadda u soo jeesatay inay dhammaystirto mashaariicdii u qorsheysnaa, iyadoo shacabku ay filanayaan in xasiloonida siyaasadeed ay u turjumto horumar dhaqaale oo dhab ah oo gaara qoys kasta oo reer Jabuuti ah.
Qoraha: Wakaaladda Wararka Jabuuti (JNA) – Tafatirka Siyaasadda
Taariikhda: 11 Abriil 2026
