Sannadka 2026 waxa uu calaamad u yahay isbeddel taariikhi ah oo ku yimid hantida iyo istiraatiijiyadda dhaqaale ee Geeska Afrika. Toddobaadkan, dawladda Soomaaliya iyo dhiggeeda dalka Turkiga ayaa si rasmi ah u shaaciyay bilowga qodista shidaalka ee agagaarka badwaynta Hindiya, gaar ahaan aagga loo yaqaan “Ultra-Deepwater” (Biyaha aadka u madow ee moolka dheer).
Tallaabadan ayaa daba socota heshiiskii difaaca iyo iskaashiga dhaqaale ee la saxiixay sannadkii 2024, kaas oo jidka u xooray in aqoonta farsamo ee Turkiga iyo kheyraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya laysu geeyo. Arrintan ma ahan oo kaliya mashruuc ganacsi, balse waa cashar waxbarasho oo ku saabsan sida teknoolajiyadda casriga ah loogu adeegsan karo soo saarista kheyraadka ku jira meelaha ay adag tahay in la gaaro.
TEKNOOLAJIYADDA QODISTA BIYAHA MOOLKA DHEER
Qodista “Ultra-Deepwater” waa mid ka mid ah howlaha ugu adag ee bini-aadamku fuliyo. Waxay ka dhigan tahay in shidaalka laga soo saarayo mool dhererkiisu ka badan yahay 2,000 oo mitir (2km) oo biyo ah, ka hor intaan la gaarin lakabyada dhulka hoostiisa ah.
Markabka weyn ee Turkiga ee Abdulhamid Han, oo ah markabka toddobaad ee ugu horreeya adduunka dhinaca teknoolajiyadda qodista, ayaa hadda ka hawlgalaya xeebaha Soomaaliya. Markabkan waxa uu ku qalabaysan yahay nidaamka “Dynamic Positioning,” kaas oo u oggolaanaya inuu istaago hal meel isagoon isticmaalin barroosinka, xitaa marka ay jiraan hirar xooggan iyo dabaylo. Tani waa cashar muhiim u ah aqoonyahannada Soomaaliyeed ee baranaya injineernimada badda iyo batroolka.
MUHIIMADDA DHINACA DHAQAALAHA IYO TAMARTA
Sida ay muujinayaan sahannadii seismic-ga ahaa ee la sameeyay intii u dhaxaysay 2024 iyo 2025, Geeska Afrika waxa uu fadhiyaa mid ka mid ah kaydadka shidaalka iyo gaaska ee ugu weyn adduunka oo aan weli la taaban. Bilowga qodistani waxay Soomaaliya u horseedaysaa:
- Is-ku-fillaansho Tamareed: In dalku yeesho ilo tamar oo gudaha ah, taas oo hoos u dhigaysa qiimaha korontada iyo shidaalka ee hadda aadka u sarreeya.
- Shaqo Abuur: Kumanaan dhallinyaro ah oo bartay cilmiga dhulka (Geology) iyo farsamada ayaa fursado shaqo ka helaya goobaha shidaalka iyo shirkadaha adeegga bixiya.
- Dakhliga Qaranka: Saami qaybsiga shidaalka ayaa dowladda u oggolaanaya inay maalgashi ku samayso kaabayaasha dhaqaalaha, caafimaadka, iyo waxbarashada.
ILAALINTA DEEGAANKA IYO BADBAADADA
Maadaama qodista shidaalku ay ka dhacayso deegaan badeed xasaasi ah, sannadka 2026 waxaa xoogga la saaray nidaamka loo yaqaan “Green Drilling.” Turkiga iyo Soomaaliya waxay hirgeliyeen hab-maamuus adag oo caalami ah si looga hortago daadashada shidaalka (Oil Spills).
Moolka dheer ee biyaha hoostiisa, waxaa la dhigay aalado loo yaqaan Blowout Preventers (BOP) oo ah kuwo si toos ah u xira ceelka haddii uu cadaadis aan caadi ahayn soo kordho. Sidoo kale, cilmi-baarayaal Soomaaliyeed ayaa qayb ka ah kooxaha la socda nolosha badda iyo saamaynta ay qodistu ku yeelan karto kalluunka iyo deegaanka badda, taas oo qayb ka ah ilaalinta “Dhaqaalaha Buluugga ah” (Blue Economy).
GABAGABO: MUSTAQBALKA GEESKA AFRIKA
Bilowga qodista shidaalka ee “Ultra-Deepwater” ee 2026 waa guul weyn oo u soo hoyatay iskaashiga istiraatiijiyadeed ee u dhexeeya Muqdisho iyo Ankara. Waxay tusaale u tahay sida dalalka soo koraya ay u kaashan karaan quwadaha soo baxaya si ay u furaan albaabada horumarka ee muddooyinka badan xirnaa.
Waxa xusid mudan in xogta iyo casharrada laga barto ceelashan ugu horreeya ay aasaas u noqon doonaan qorshayaasha tamarta ee gobolka oo dhan tobanka sano ee soo socda. Soomaaliya hadda ma ahan oo kaliya goob juqraafi ahaan muhiim ah, balse waa xarun cusub oo tamarta adduunka ah, taas oo u baahan in aqoonta iyo maamulka kheyraadka lagu darso si dhab ah.
